In een eerdere blog zetten we uiteen hoe de context van leren is veranderd: We zijn niet meer in de leer bij een leermeester, maar kijken een YouTube tutorial. Dit is een uitdaging in hoe leren er nu uitziet. Het gaat niet langer om opdoen van kennis en ervaring, maar om het kunnen vinden van de juiste kennis en instructie op het juiste moment. Dat motiveert dan ook niet om in lessen te zitten waar het over kennis gaat die niet direct relevant lijkt. De leerstijl van GenZ noemen wij een DIY leerstijl: struikelen en dan op zoek gaan. De praktijk bepaalt welke theorie je op dat moment nodig hebt. Naast allemaal ontwikkelingen in de technologie die het leren beïnvloeden, is er ook veel meer onderzoek over ons brein beschikbaar als het gaat over hoe wij leren. Daarom deze keer een blog over Brein leren.
Emotie en motivatie zijn cruciaal
Ons brein leert beter als je je veilig, gemotiveerd en betrokken voelt. Wanneer je je onveilig, gestrest of angstig voelt, activeert het brein de Amygdala, ofwel het limbisch systeem. Dat zet het lichaam in vecht-, vlucht- of bevriesstand. In deze stand richt het brein zich op overleven en niet op leren of onthouden. Je kan je voorstellen als je ineens in een gevaarlijke situatie zit, dat dat niet het moment is om nieuwe informatie tot je te nemen. Daarnaast is het zo dat positieve emoties, zoals veiligheid en innerlijke motivatie de opname en het onthouden van informatie versterken. Als je gemotiveerd bent komt er dopamine vrij, een beloningsstofje dat de verbinding tussen hersencellen versterkt, waardoor het leren sneller gaat en je dingen beter onthoudt.
Herhaling en oefening zijn essentieel
Kennis blijft pas echt hangen na herhaling. Je hersenen bestaan uit allerlei verbindingswegen of snelwegen. Hoe vaker een snelweg wordt ‘bereden’ hoe sterker en sneller deze wordt. Zonder herhaling vervagen de verbindingen. Je zou kunnen zeggen, dat het brein ongebruikte netwerken ‘snoeit’ om energie te besparen. Met gespreide herhaling, oftewel oefeningen met tussenpozen, worden de verbindingen stabieler en de kennis verplaatst zich van het kortetermijngeheugen naar het langetermijngeheugen. Door actieve herhaling, bijvoorbeeld het uitleggen of toepassen van de kennis, worden de verbindingen nog dieper verankerd in vergelijking met passief herhalen. In een wereld waar je steeds iets nieuws wilt zien of ontdekken, leert de wetenschap ons hier het belang van herhaling. Het zal je niet verbazen, maar in de praktijk is dit soms moeilijk toe te passen.
Actief leren dat aansluit bij voorkennis geeft succes
Het actief herhalen is dus essentieel voor het verankeren van verbinding. Zodra kennis aan kan sluiten bij een al bestaand netwerk van neuronen in je hersenen, oftewel voorkennis in de vorm van een kapstokje, blijft het ook beter hangen. Je stelt het brein in staat om door te bouwen op bestaande netwerken. Nieuwe kennis blijft nu niet zweven, maar wordt ‘verankerd’ aan dat al bestaande netwerk. Daarnaast stuurt voorkennis de aandacht. Onze hersenen herkennen vooral informatie die past binnen bestaande structuren. Nieuwe kennis die te ver afstaat van wat we al weten, wordt vaak afgewezen, genegeerd of niet opgemerkt, omdat het brein het niet kan koppelen aan iets bekends. Dit maakt het belangrijk om expliciet kennis van de ene les te koppelen aan de andere, net als met nieuwe en oude stof. Ook is het peilen van voorkennis van belang. Dit spoort ook op verkeerd in de hersenen is opgenomen. De dialoog hierover met degene die leert, is essentieel.
Rust en slaap zijn noodzakelijk
Tijdens slaap worden herinneringen van die dag verwerkt, geordend en opgeslagen. De verbindingen die overdag aangemaakt zijn, worden met name tijdens de diepe slaap versterkt en gestabiliseerd. Ook hier verplaatsen de hersenen de kennis en vaardigheden van het kortetermijn- naar het langetermijngeheugen. Zonder voldoende slaap blijven nieuwe indrukken oppervlakkig en vervagen ze snel. Ook rustmomenten overdag, zoals pauzes of afwisseling tussen taken geven het brein de kans om informatie te verwerken en te integreren. Dit is een hele interessante, als je nadenkt over de overspannen status van onze maatschappij. Is er ruimte om te wandelen, uit het raam te staren, oeverloos te mijmeren? Dit zijn essentiële momenten in het leerproces.
Waar zit voor jou de kans om leren en ontwikkelen te versterken?
De kennis over hoe onze hersenen leren helpt ons reflecteren over hoe wij leren en ontwikkeling vormgeven in een werkcontext.
- Hoe creëer je veiligheid om te falen?
- In hoeverre weet je waar de motivatie van de mensen die jij begeleidt, ligt?
- Hoe ziet herhalen eruit, zonder het direct saai of eentonig te laten zijn?
- Hoe krijg je zicht op de voorkennis?
- Is er ruimte voor korte pauzes en even de benen strekken gedurende de dag?
Ben jij benieuwd hoe jij dit kan vertalen naar jouw werkomgeving? Hoe je je team begeleidt of hoe je plek maakt voor ontwikkeling in jouw context?
Plan een consult in en wij denken graag met je mee.